Jednostronny niedosłuch: jak działają CROS i BICROS oraz kiedy mają sens

Sytuacja, w której jedno ucho odbiera bodźce akustyczne prawidłowo, a z drugiej strony występuje głęboki niedosłuch, stanowi ogromne wyzwanie komunikacyjne. Osoba dotknięta taką asymetrią bardzo często gubi wątek rozmowy, gdy interlokutor zwraca się do niej z gorzej funkcjonującej strony. Dźwięki dobiegające z tego kierunku odbijają się od głowy, co tworzy tak zwany cień akustyczny i powoduje tłumienie wysokich częstotliwości. Sygnały po prostu umykają uwadze, co drastycznie obniża poziom orientacji w zatłoczonej przestrzeni publicznej lub na hałaśliwym przejściu dla pieszych. Tradycyjne wyroby medyczne kompensujące ubytek słuchu rzadko zdają w takich przypadkach egzamin, ponieważ nie potrafią przekazać pełnego obrazu sytuacji z głuchej strony. Inżynieria biomedyczna opracowała wobec tego specjalistyczne układy CROS oraz BICROS. Poznanie mechanizmu działania tych systemów pozwala określić, w jakich dokładnie sytuacjach mogą one wspomóc codzienną orientację akustyczną.

Mechanizm działania i zastosowanie systemu CROS

Rozwiązanie typu Contralateral Routing of Signal przeznacza się dla osób z całkowitą lub bardzo głęboką głuchotą jednostronną. Podstawowym warunkiem do wdrożenia tej technologii jest prawidłowe funkcjonowanie drugiego narządu słuchu. System ten nie przywraca utraconych funkcji fizjologicznych uszkodzonego ucha. Specjalistyczny nadajnik z wbudowanym mikrofonem rejestruje fale akustyczne i transmituje je bezprzewodowo do odbiornika umieszczonego po zdrowej stronie głowy. Dzięki temu sygnał płynący z martwej strefy zostaje odebrany przez sprawne ucho, co przywraca pacjentowi pełniejsze spektrum otoczenia.

Urządzenie funkcjonujące jako odbiornik nie wzmacnia głośności sygnału, ponieważ docelowe ucho nie posiada ubytku wymagającego podbicia częstotliwości. Przekaz danych opiera się na technologii Bluetooth lub dedykowanych falach radiowych o krótkim zasięgu. Brak odczuwalnych opóźnień w transmisji sygnału eliminuje konieczność ciągłego odwracania głowy w kierunku źródła emitującego dźwięk. Taka płynność przesyłu ma ogromne znaczenie podczas dynamicznych konwersacji prowadzonych na zewnątrz budynków. Pacjent może w sposób swobodny uczestniczyć w spotkaniach biznesowych lub rodzinnych, nie tracąc fragmentów wypowiedzi padających z głuchej strony. Zewnętrznie urządzenia te wyglądają jak standardowe wyroby zauszne. Przeprowadzając wywiad w szczecińskim gabinecie protetyki słuchu AparaticaMed, analizuje się dokładnie profil audiologiczny, aby potwierdzić brak rezerwy ślimakowej w chorym uchu. Pozwala to na precyzyjne dopasowanie elementów systemu do warunków anatomicznych konkretnej osoby.

Działanie systemu BICROS przy obustronnym ubytku słuchu

Bilateralna wersja opisywanej technologii celuje w nieco inny profil problemów audiologicznych. Konfigurację BICROS stosuje się w przypadkach, gdy jedno ucho wykazuje głęboką głuchotę, a drugie zmaga się z mniejszym niedosłuchem wymagającym korekcji. System łączy zatem funkcję bezpośredniego przesyłania sygnału z tradycyjną kompensacją utraty słuchu. Urządzenie umieszczone na niesłyszącym uchu przekazuje dźwięk do drugiego aparatu, który dodatkowo wzmacnia odebrany sygnał na podstawie zaprogramowanych parametrów. Odbiornik pełni w tej konfiguracji podwójną rolę, ponieważ analizuje dźwięki spływające od strony głuchej oraz ze swojej własnej strefy.

Inteligentne aparaty słuchowe rodzaje dźwięków z otoczenia klasyfikują w czasie rzeczywistym, co optymalizuje wyłapywanie mowy. Układ BICROS skupia całą obróbkę akustyczną w obrębie jednego, sprawniejszego ucha, dostarczając zsumowany obraz całego otoczenia. Zastosowanie takiego wyrobu odgrywa kluczową rolę w środowisku charakteryzującym się wysokim natężeniem hałasu tła. Użytkownik takiego wyrobu zyskuje wyraźniejszą orientację przestrzenną i skuteczniej identyfikuje kierunek dobiegającego komunikatu werbalnego. Przebywanie na peronie kolejowym czy rozmowa w pełnej gości restauracji generują mniejsze obciążenie poznawcze. Mózg otrzymuje bowiem zebrane informacje z obu stron, chociaż fizycznie przetwarza je tylko jedna droga słuchowa. Technologia ta zmniejsza zmęczenie słuchowe, które często towarzyszy pacjentom zmagającym się z wieloletnią asymetrią.

Ograniczenia technologii i przebieg adaptacji

Decyzja o wyborze systemu przekierowującego dźwięk musi być oparta na znajomości prawdopodobnego ryzyka oraz przeciwwskazań zdrowotnych. Urządzenia te wykazują dużą czułość techniczną, jednak nie sprawiają, że narząd z głęboką utratą słuchu odzyskuje jakiekolwiek kompetencje odbiorcze. Sygnał jedynie omija niewydolną strukturę anatomiczną, wykorzystując sprawność przeciwnego ucha. Sztuczne przekierowanie sygnału na przeciwną stronę głowy wymusza dłuższą neuroadaptację, ponieważ układ nerwowy musi nauczyć się nowego sposobu lokalizacji źródeł dźwięku. Na początku użytkowania pacjent może odczuwać sporą dezorientację i trudności w precyzyjnej ocenie odległości. Zjawisko to wynika z różnic w sposobie analizy czasu dotarcia bodźca do kory mózgowej.

Wykorzystywanie omawianych systemów wiąże się również z ryzykiem początkowego przestymulowania bodźcami w bardzo zatłoczonych miejscach publicznych. Należy zaznaczyć, że technologia CROS i BICROS wyklucza stosowanie u pacjentów ze zdiagnozowanym niedosłuchem przewodzeniowym. Przeciwwskazaniem są także nawracające stany zapalne ucha środkowego, aktywne wycieki z przewodu słuchowego oraz nieuregulowane schorzenia dermatologiczne w obrębie małżowiny usznej. System wymaga bardzo starannego dopasowania fizycznego i regularnej konserwacji w punktach serwisowych. W sytuacji, gdy układ nerwowy nie radzi sobie z integracją asymetrycznego sygnału, specjalista rozważa alternatywne procedury terapeutyczne, włączając w to wyroby implantowane.